Kurumsal Karne Nedir?

Kurumsal yönetimin işlerliğini belirlemek amacıyla çok değişik yöntemler mevcut bildiğiniz gibi. Bu yöntemlerin çeşitliliği kafa karıştırabilir haliyle. Hangi kurum yapısına neyin uygun olduğu, uygulamanın ne ölçüde beklentileri karşılayacağı, gerçekten yararlı olup olmadığı hep bir tartışma konusudur. Tartışılan elbette, bu tür yönetsel uygulamaların doğruluğunun kanıtlanması değil, uygulamanın o kurum için ne derece yararlı olduğu konusunda düğümleniyor.

Kurumsal Karne (İngilizcesi "Balanced Scorecard") bu tür yönetsel uygulamalardan biri olarak her geçen gün iş yönetimi alanında gittikçe ilgi çakici hale geliyor. Karne lafını duyunca bunun bir öçme-değerlendirme süreci olduğunu düşünebiliriz elbette. Ama kurumsal karne uzmanları, bu uygulamanın amacının bir ölçme yapmak değil, şirket stratejisi ya da stratejilerinin bu uygulamaya dahil edilerek hedeflere ulaşmadaki işlerliğinin değerlendirildiğini ifade ediyorlar.

Kabaca baktığımızda, işin bir şeyi ölçmekten çok, bir uygulama ve yönetim felsefesinin daha en başta planlanıp, stratejilendirilmesi olduğu görülüyor zaten. Yani bunun, uygulama yapılacak kurumu bir bütün olarak ele alıp, firma vizyonunu stratejilere ve iş hedeflerine dönüştürmek amacıyla kullanılan bir yönetim yaklaşımı olduğu anlaşılıyor.

O zaman diyebiliriz ki; Kurumsal Karne ile yapılmak istenen niceliksel bir ölçüm değil, kurum stratejilerinin uygulamaya alınması ve operasyonel olarak yönetilmesi sürecine geçilmesidir.

Yöntemin candamarı, kurumsal karne uygulamasıyla, önceden başlanmış bir sürecin ölçümü değil, bizzat strateji ve hedeflerin yeniden ve baştan belirlenip, başarı etkenlerinin kurumsal yapıya yerleştirilmesi ile ilgilidir. Herşeyden önce, şirketin vizyonu ve stratejilerin belirlenmesi ile işe girişilir ve bunlara bağlı olarak kritik başarı etkenleri belirlenir. Bu etkenleri ölçmek ve kurumsal performans değerlendirmesi yapabilmek için ölçümlenebilir hedefler konulur ve bu hedeflerle eşlenecek ölçüm kriterleri seçilir.

Tüm yöneticiler, girişimciler bilir, finansal analizler, rakamlar, tablolar, o firmanın gerçek durumunu gösteren yeterli göstergeler değillerdir. En azından şuanki durumdan yola çıkarak, firmanın geleceği ile ilgili net çıkarımlar yapmak güçtür bu rakamlarla. Başka kriterler, başka etkenler de dahil edilmelidir bu performans değerlendirmesi açısından. Kurumsal karne işte bu başka kriterli de sürece sokan bir değerleme anlayışıdır. Finansal verilerin ve rakamların yanında müşteri ilişkileri, iş süreçlerinin işlerliği, yenilenme kabiliyeti, kalite, çalışanların performansı, bilgi-iletişim teknolojilerinin yeterliliği ve işlerliği gibi kurumun rakamlarla belirlenmeyen, tablolarla gösterilemeyen psikolojik değerleridir burada söz konusu olan. Buna o kurumun "ruhu" bile diyebiliriz aslında. Gözle görülmeyen ama hissedilen, kuruma ait iç güç ve işlerliğin yansıması gibi. Bilançolarda, gelir-gider tablolarında görülmeyen ama görülebilse aktifler tarafında gösterilecek iç değerlerdir bunlar.

Kurumsal karne uzmanları bu iç değerleri 4 ana perspektif altında toplamışlardır. Bu perspektifleri

Finansal Perspektif
Müşteri Perspektifi
İç süreçler Perspektifi
Çalışanlar Perspektifi
olarak gösterebiliriz.

Kurumsal Karnenin yararı

Ülkemizde kurumsal karne felsefesinin bir ölçüm ve derecelendirme sistemi olarak algılanmasının temelinde, belki de bu kurumsal karnenin İngilizceden yanlış çevrilmesinde yatmaktadır. "Blanced scorecard" terimindeki balanced, doğrudan kurumsal "denge"yi ifade etmektedir ki, bu denge elbette rakamsal verilerle ölçülen bir değeri belirtmez. Firmanın, stratejileri ile yukarıda gösterdiğimiz ölçüm perspektifleriyle ne derece uyumlu olduğunu göstermektedir. Bu uyum zaten dengeyi ifade eder. Stratejilerle uyumlaşmamış perspektiflerin olduğu bir kurumda dengeden söz edemeyiz elbette. Kurumsal karne herşeyden önce bu dengeyi oluşturmak, geliştirmek ve korumakla ilgili bir yönetim felsefesidir.

Kurumsal karne uzmanları, bu yöntemin önemini, sundukları araştırmalarla ortaya koymaya çalışıyorlar. Bu araştırmalara göre, şirketlerin ancak % 10´unun stratejileri başarılı olarak hayata geçirebildiklerini, % 85´inin stratejiyi paylaşmak için ayda en fazla 1 saat zaman harcayabildikleri belirtiliyor.

Firma içinde kurumsal karnenin organize edilmesi ve uygulanmasının ana hatları bellidir. Bunlar sırasıyla; Strateji belirleme - kurum içinde stratejiyi bildirme - kurum iş süreçlerini stratejiyle ilişkilendirip bütünleştirme - kuruma ait tüm finansal kaynakları ve insan kaynağını stratejinin emrine vermek - uygulamaların işlerliğini raporlayıp, strateji geliştirmede sürekliliğin sağlanması süreçleridir. Bunun dışında kurumun yapısına göre esneklik içermesi nedeniyle de, izlenecek sürecin detaylarında farklılıklar olabilir. Genel olarak özetlersek, kurumsal karne uygulaması aşağıdaki gibi planlanır ve işletilir.

Şirket hedefleri belirlenir.
Bu hedefe ulaşmak için hangi stratejilerin izleneceği saptanır.
4 perspektif içinde ayrı ayrı hangi hedeflerin seçileceği planlanır.
Bu 4 perspektifin ölçüm kriterleri belirlenir.
Kurumsal karne´nin nasıl değerlendirme yapılacağı belirlenir.
Hedeflere ulaşmak için hareket planları çıkarılır.
Sistemin takibi, güncellemesi ve yönetimi gerçekleştirilir
Kurumsal Karne ile elde edilecek yararları da şöyle özetleyebiliriz,

Firmanın tüm kademelerini, strateji ile uyumlaştırmaya ve hepsini bir eşgüdüm halinde yürümesini sağlar.

Firma yönetimine, kurumun ne durumda olduğu ve geleceğe yönelik hareket doğrultusunun ne olacağı konularında eşsiz bir bilgilenme olanağı sağlar.

Firma çalışanlarına kurum vizyon ve stratejilerinin yaygınlaştırılmasını ve öğretilmesini kolaylaştırır.
Kurum içinde etkin bir geri bildirim ağı sağlar.
Firmanın Internet ve bilişim teknolojileri sayesinde edindiği bilgi ve verileri daha iyi işlenmesi ve değerlendirilmesini sağlar.
Kurumsal Karne uygulamasının belli bir başarıya ulaşması için herşeyden önce teknolojiden en iyi şekilde yararlanabilmelidir. Yoksa kağıt üzerinde yürütülen bir kurumsal karne yöntemi boşa zaman kaybından başka birşey getirmeyecektir. Kurumsal Karne´nin bir yazılım üzerinden yürümesi ve denetlenmesi çok önemlidir. Bu şekilde hem yönetim katlarının bilgiye ulaşım kolaylığı artacak, zamandan tasarruf sağlanacaktır. Ayrıca yönetimin işlerliği, kalitesi, stratejik hedeflere ulaşma yönünde sınırsız bir analiz olanağı ve ağına sahip olunabilecektir. Bununla birlikte, yazılım üzerinden yürüyen bir Kurumsal Karne süreci veri güvenliği ve bilginin yönetilmesi konularında sağlıklı bir altyapı sunacaktır.